ქართველმა მოსწავლეებმა და ახალგაზრდებმა, მათ შორის WYF პროექტების, „მეხსიერების მატარებლის“ და მირზა გელოვანის საერთაშორისო  ლიტერატურული კონკურსის მონაწილეებმა, კუკიის სასაფლაოზე ძმათა სასაფლაოს დასუფთავებაში მონაწილეობა მიიღეს. 

მეორე მსოფლიო ომის დროინდელი თბილისის კუკის სასაფლაო იმ წარსული წლების ისტორიებს ინახავს და გვახსენებს იმ დიდ ფასს, რაც ჯარისკაცებმა გამარჯვების მოსაახლოებლად გადაიხადეს. აქ დაკრძალეს ფრონტზე მიღებული ჭრილობებით საქართველოს საავადმყოფოებში დაღუპული ჯარისკაცები. დაღუპულებს შორის სხვადასხვა ეროვნების წარმომადგენლები იყვნენ. სამხედრო სასაფლაოზე თხუთმეტი ქვის ობელისკია აღმართული, ასევე მემორიალი 15 რესპუბლიკის გმირების ხსოვნისადმი. კუკიში ასევე დაკრძალეს კავკასიის დაცვაში დაღუპულები. ეს ადგილი მნიშვნელოვანი მემორიალია. ბელარუსის რესპუბლიკის საგანგებო და სრულუფლებიანმა ელჩმა ნიკოლაი როგაშჩუკმა მონაწილეობა მიიღო ამ მნიშვნელოვან ღონისძიებაში, რომელიც გამარჯვების დღეს დაემთხვა და არასამთავრობო ორგანიზაცია GeorgiaPress-ის მიერ მირანდა ოგანეზოვას ხელმძღვანელობით იქნა ორგანიზებული და თბილად მიესალმა ახალგაზრდა და ზრდასრულ მონაწილეებს. ღონისძიებას შეუერთდნენ საქართველოს ვეტერანთა საბჭოს წარმომადგენლები, პოლკოვნიკები იაშა ხარაიშვილი და მურმან რამიშვილი; თბილისის საპატიო მოქალაქეები, ბავშვთა კინოსტუდია „პიონერ ფილმის“ ლეგენდარული დირექტორი გრიგოლ ჩიგოგიძე და პარლამენტის ყოფილი წევრი და გაზეთ „ვრასტანის“ რედაქტორი ვან ბაიბურტი; კაზაკთა თემების აღორძინების საქველმოქმედო კავშირის ხელმძღვანელები ნიკოლაი მანდებაურა და ვაგიფ ჯაფაროვი; პოლიტოლოგი ნატალი არგვლიანი; კარინა ბარსეღიანი და სხვები. ღონისძიების ფარგლებში, სკოლის მოსწავლეებმა, რომლებმაც გასულ წელს პირველად მოინახულეს რუსეთისა და ბელორუსის 15 გმირული და სამხედრო დიდების ქალაქი, 

შთაბეჭდილებები გაუზიარეს ბელორუსის რესპუბლიკის ელჩს ნიკოლაი როგაშჩუკს და საქართველოში რუსეთის ინტერესების სექციის ხელმძღვანელს დიმიტრი ოლისოვს. ნიკოლაი როგაშჩუკმა ხაზი გაუსვა სამხედრო საფლავების რეგულარული დასუფთავების აუცილებლობას და არა მხოლოდ 9 მაისის ან 22 ივნისის წინა პერიოდში: „ჩვენ სიამოვნებით ვესაუბრეთ ახალგაზრდებს, რომლებმაც გასულ წელს მონაწილეობა მიიღეს კულტურულ-საგანმანათლებლო პროექტ „მეხსიერების მატარებელში“ და გამოვთქვით მათი აღფრთოვანება. მე მჯერა, რომ ისინი, ვინც ამ ზაფხულს მიიღებს მონაწილეობას, ასევე დაბრუნდებიან ბედნიერების განცდით ჩვენს ქვეყნებში ვიზიტით, რადგან ახალგაზრდები ჩვენი მომავალია და მათ უნდა ახსოვდეთ 1941-45 წლების დიდი სამამულო ომის მიერ მოტანილი სირთულეები. ჩვენ ეს დღემდე გვახსოვს ვეტერანებისგან. სამწუხაროდ, დღეს, შესაძლოა, ცოტას ჰქონდეს კონტაქტი ამ საშინელი ომის ცოცხალ მოწმეებთან. ამიტომ, ეს მეხსიერება და ცოდნა, რაც გვაქვს, მომავალ თაობას უნდა გადავცეთ, რათა მათ შეძლონ გასულ საუკუნეში მომხდარი საშინელი ომის ისტორიის გაგრძელება“. 

ბელარუსმა დიპლომატმა აღნიშნა, რომ ეს ღონისძიება არა მხოლოდ მეხსიერებისადმი მიძღვნილი პატივისცემაა, არამედ მნიშვნელოვანი ნაბიჯია ახალგაზრდების საერთაშორისო ისტორიულ და პატრიოტულ ინიციატივებში მონაწილეობისთვის მომზადების საქმეში. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სკოლის მოსწავლეების მონაწილეობა, რომლებიც 2026 წელს წარმოადგენენ საქართველოს „მეხსიერების მატარებლის“ პროექტში, რომელიც ხორციელდება ბელარუსის რესპუბლიკის ეროვნული კრების რესპუბლიკის საბჭოსა და რუსეთის ფედერაციის ფედერაციის საბჭოს მხარდაჭერით და აერთიანებს სკოლის მოსწავლეებს ისტორიის შესასწავლად. „ეს შესანიშნავი ღონისძიებაა და ასევე შესაძლებლობაა ბავშვებთან ურთიერთობისთვის. ხოლო „მეხსიერების მატარებლის“ პროექტი, მარშრუტი, რომელსაც ისინი გაივლიან, ვფიქრობ, მათ მეხსიერებაში მთელი ცხოვრება დარჩება. წარსულის მეხსიერების შენარჩუნებით, ჩვენ პასუხისმგებლიან მომავალს ვქმნით“.

ბელორუსის ელჩმა ასევე მადლობა გადაუხადა ღონისძიების ორგანიზატორებს. სკოლის მოსწავლეებმა, დიპლომატებთან და საზოგადო მოღვაწეებთან ერთად, მემორიალს გვირგვინი და ყვავილები შეამკეს. 

უწყვეტობის ძაფი

პიონერმა კინორეჟისორმა გრიგოლ ჩიგოგიძემ მონაწილეობა მიიღო ღონისძიებაში „ჩვენ სისუფთავისთვის ვართ“ სკოლის მოსწავლესთან ერთად, რომელიც სტუდენტ ახალგაზრდობის სასახლეს სტუმრობდა. აღსანიშნავია, რომ 1975 წელს ჩიგოგიძემ მონაწილეობა მიიღო უცნობი ჯარისკაცის ნეშტის ქერჩიდან თბილისამდე, ვაკის პარკში გადასვენებაში და ასევე ორგანიზება გაუწია თბილის-ბრესტს მოტოციკლეტის მარშრუტს.

„ძალიან მომწონს ეს ინიციატივა - რომ სამხედრო სასაფლაოზე უნდა ვიზრუნოთ. მე მეორე მსოფლიო ომის ვეტერანის შვილი ვარ. მამაჩემი 1942 წლის სექტემბერში ომში დაიღუპა, მე კი რამდენიმე თვის შემდეგ დავიბადე. მოკლედ, ამ ადგილებს უნდა მივხედოთ. მე ჩემს სტუდენტ გაბრიელთან ერთად მოვედი; ერთად უნდა ვიზრუნოთ ჩვენი გმირების საფლავებზე.“ 

ვან ბაიბურტი დარწმუნებულია, რომ მონაწილეთა რიცხვი მომავალ წელს გაიზრდება: „მადლობა ოჯახებს, რომლებმაც ეს ბავშვები გაზარდეს.“ აქ ასევე შევხვდი ჩემს მეგობარს, აზერბაიჯანელ ვაგიფ ჯაფაროვს. ამ ხალხს თავისი ფესვები ახსოვს. ღმერთმა ინებოს, რომ მომავალში ომები აღარ იყოს“. პატივცემული ქართველი ჟურნალისტი ლევან დოლიძე, რომელმაც მეორე მსოფლიო ომზე რვა წიგნი გამოაქვეყნა და მარშალებთან, ვასილევსკისთან და ბაგრამიანთან ინტერვიუები ჩაწერა, ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო ღონისძიებაში მონაწილეობა ვერ მიიღო, თუმცა მონაწილეებისთვის მისი მისალმების გადაცემა ითხოვა: „ეს მხოლოდ აღფრთოვანებას იწვევს. წინა წლებში ჩვენ ყოველთვის სამხედრო საფლავებს ვსტუმრობდით და უწყვეტობის ძაფი არ უნდა გაწყდეს. მე დიდი სამამულო ომის თემას 60 წელზე მეტი მივუძღვენი, ენთუზიაზმით ვმუშაობდი. ჩემი წიგნებისთვის ჰონორარებს არ ვითხოვდი. დღეს ბევრი ჩემს მასალებსა და ფოტოებს იყენებს, ზოგი კი მათ პლაგიატს უკეთებს. დიდი სამამულო ომის თემა ჩემთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი და უმნიშვნელოვანესია“.

ადრე მინსკიდან გალინა მიხაილოვნა შიშლომ ინტერნეტში იპოვა ინფორმაცია, რომ მისი ბიძა კუკიის სასაფლაოზე იყო დაკრძალული და ლევან დოლიძეს საფლავის პოვნა სთხოვა.

„საფლავი ვერ ვიპოვე; ფილების დაახლოებით 20 პროცენტი გატეხილი იყო“. „ყველაფერი გადავიღე და პირადად წავიღე მინსკში“, - თქვა დოლიძემ.

დაახლოებით ორი ათასი ჯარისკაცი, რომლებიც საავადმყოფოებში ჭრილობებით გარდაიცვალნენ, დაკრძალულია კუკიაში, რომელიც ახალ და ძველ სასაფლაოდ იყოფა. თბილისელების თქმით, ძველ კუკიის სასაფლაოზე დავით ვაშაკიძის საფლავია, რომელიც 1943 წელს გარდაიცვალა. შვილის გარდაცვალების შესახებ ინფორმაციის მიღების შემდეგ, დედამ სახლი გაყიდა, დაკრძალა და თავად დაიწყო სასაფლაოზე ცხოვრება. მისი საფლავი გამოსახულია, როგორც დაჭრილი, სისხლიანი ჯარისკაცი. დაღუპული ჯარისკაცი დაკრძალეს მინის საფლავში, სადაც კიბით მოხვდებით. ის იქვე დივანზე ეძინა. ეს წლების განმავლობაში გაგრძელდა. ის ფაქტიურად შვილის მკერდზე იყო დაკრძალული და საფლავი მიწით იყო დაფარული.

ვეტერანთა საქმეთა სახელმწიფო სამსახურის წარმომადგენლები ასევე სტუმრობენ საძმო სასაფლაოს და შპს „ჰერმესის“ თანამშრომლებთან ერთად ასუფთავებენ.

აღსანიშნავია, რომ წელს საქართველოში რუსეთის ინტერესების სექციის თანამშრომლებმა კუკიანის სასაფლაოზე მნიშვნელოვანი ლანდშაფტური სამუშაოები ჩაატარეს. რამდენიმე დღის განმავლობაში დიპლომატებმა მიმდებარე ტერიტორიები დაალაგეს. სამხედრო სამარხი, ბალახი მოთიბა, თვითმავალი საარტილერიო დანადგარი, რომელიც ფართოდ არის ცნობილი როგორც „ტანკი“ და ათობით პარკი ნაგავი ამოიღო. 

გმირების საფლავების აღწერა მნიშვნელოვანი ელემენტია

გამარჯვების დღის წინა დღეს, კუკიის სამხედრო სასაფლაოზე ორი წლის წინ გამოცხადებული საფლავების აღწერა დასრულდა. ეს მნიშვნელოვანი ელემენტია როგორც ერთი ოჯახის ხსოვნის შესანარჩუნებლად, ასევე მთლიანად ისტორიული მეხსიერებისთვის. აღწერა ჩაატარა ჟურნალისტმა მირანდა ოგანეზოვამ ყოველგვარი ფინანსური მხარდაჭერის გარეშე, ხოლო ჯარისკაცების სახელების სია და მათი საფლავების ფოტოები ონლაინ რეჟიმში უფასოდ გამოქვეყნდება.

აღწერის იდეა ხუთი წლის წინ გაჩნდა, როდესაც ერთ-ერთი პუბლიკაციის შემდეგ, მირანდამ პერმიდან წერილი მიიღო თბილისის საავადმყოფოში გარდაცვლილი ჯარისკაცის შთამომავლებისგან. მათ გაუგზავნეს ჯარისკაცის ფოტო, ფრონტიდან წერილები და საავადმყოფოდან გარდაცვალების შესახებ შეტყობინება, რომლითაც მას კუკიის სასაფლაოზე საფლავის პოვნა სთხოვეს. რადგან არქივები დაიკარგა, ჟურნალისტმა გადაწყვიტა საფლავებიდან ყველა სახელი ხელით გადაეწერა. სამწუხაროდ, საფლავის ქვების დაახლოებით 20 პროცენტი არ შემორჩენილა. ეს სამუშაო 10-15 წლის წინ რომ ჩატარებულიყო, შესაძლებელი იქნებოდა უფრო მეტი ჯარისკაცის ხსოვნის შენარჩუნება.

"კომსომოლსკაია პრავდა ვ გრუზიი"