საქართველოს ფარიკაობის ფედერაციის საპატიო პრეზიდენტი და სპორტის რაინდის წოდების მფლობელი იური ოსიპოვი, რომელიც შესანიშნავი ხმლის ოსტატობის გარდა, მაღალი ზნეობრივი პრინციპებითა და მეგობრებისა და ქვეყნისადმი ერთგულებით გამოირჩევა, თავის გზას იხსენებს. 

იური ოსიპოვმა საპატიო ადგილი დაიმკვიდრა რუსეთის ფარიკაობის ფედერაციის დიდების დარბაზში 1957 წელს, როდესაც მან ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა - საბჭოთა ფარიკაობის მოფარიკავეებისთვის პირველი მედალი ვარშავის საერთაშორისო არენაზე. თუმცა, პერსპექტიულმა მუშკეტერმა შემდგომში შანსი ოლიმპიური ჩემპიონი გამხდარიყო ხელიდან გაუშვა. „რუსი ქართველი“, როგორც ცნობილი მოფარიკავე, პარლამენტის ყოფილი წევრი და საქართველოს ეროვნული მაუწყებლობის ხელმძღვანელი არჩილ გოგელია უწოდებს ოსიპოვს, ნანობს პროფესიული სპორტის მიტოვებას საკუთარი პოტენციალის სრულად რეალიზების გარეშე. თუმცა, მან მნიშვნელოვან წარმატებებს მიაღწია სხვა სფეროებშიც. იური ოსიპოვიჩი იხსენებს, თუ როგორ გახდა წარმატებული მუშკეტერი საქართველოს მარცვლეულის პროდუქტების მინისტრის მოადგილე.

„ჩვენ გვქონდა უჩვეულოდ მჭიდრო კლასი, რომელმაც სპორტის რვა ოსტატი გამოზარდა. ჩვენი სკოლა დაამთავრა მომავალმა ცნობილმა ამერიკელმა ავიაკონსტრუქტორმა სიკორსკიმაც“. აი ჩემი საყვარელი ფოტო - მასზე ჩვენი კვარტეტია გამოსახული - მე, გურამ ჯაიანი, გივი ცაგარელი (მოფარიკავეები) და ილარიონ ხაზარაძე, სსრკ-სა და ევროპის კალათბურთის ჩემპიონი, რომელიც, სამწუხაროდ, აღარ არის ჩვენთან. ჩვენ 1944 წლის 1 სექტემბრიდან ვმეგობრობდით, როდესაც მე-9 ვაჟთა სკოლაში ჩავაბარე, რომელიც 1955 წელს ვერცხლის მედლით დავამთავრე. იმდენად კარგი მეგობრები ვიყავით, რომ ერთ უნივერსიტეტში ელექტროქიმიის შესასწავლად ერთ პროგრამაზე ჩავაბარე. თუმცა, მივხვდი, რომ ეს ჩემთვის არ იყო და გადავწყვიტე, მეორე ხარისხი - კვების ტექნოლოგი - მიმეღო. მოგვიანებით, კარიერულ წინსვლაში წავედი, საცხობში უმცროსი ტექნოლოგის თანამდებობაზე დავიწყე მუშაობა და შემდეგ საქართველოს მარცვლეულის პროდუქტების მინისტრის მოადგილე გავხდი. 

მინდა აღვნიშნო, რომ ამ თანამდებობაზე არ დამნიშნავდნენ ჯუმბერ პატიაშვილის გარეშე, რომელიც ჩემი აზრით, საქართველოს ცენტრალური კომიტეტის უპატიოსნესი პირველი მდივანია. ფაქტია, რომ არასდროს ვყოფილვარ ჩართული კომკავშირის ან პარტიის საქმიანობაში. აღვნიშნავ, რომ პროფესიონალად მაფასებდა კვების მრეწველობის მინისტრი რესან კონცელიძე, შემდეგ ცნობილი საზოგადო მოღვაწე ბაკურ გულუა და შემდეგ მარცვლეულის პროდუქტების მინისტრი ლონგინოზ ზაკაიძე, რომელმაც გადაწყვიტა ჩემი თავის მოადგილედ დანიშვნა. შემდეგ პატიაშვილმა თქვა, რომ ყველა წინააღმდეგი იქნებოდა ჩემი კანდიდატურის, თუ გაიგებდნენ, რომ პარტიის წევრი არ ვიყავი. ამიტომ, შემოგვთავაზეს, რომ ეს ფაქტი საიდუმლოდ დარჩენოდათ. და როდესაც დამტკიცების მოსმენის დროს ვიღაცამ ოსიპოვის სპორტსმენის სტატუსი ახსენა და მიანიშნა, რომ ის არ შეეფერებოდა სამინისტროს, ჯუმბერ ილიჩმა, რომელთანაც დღემდე ვმეგობრობ, მკითხა: „ნუთუ სპორტსმენობა ასეთი ცუდია?“ და არანაირი წინააღმდეგობა არ ყოფილა...

- სკოლის წლების ბოლოს უკვე ორგზის სსრკ-ის ახალგაზრდული ჩემპიონი იყავით...

- დიახ, ეს მიღწევა იყო - ზედიზედ ორჯერ 15 რესპუბლიკის სპორტსმენებს შორის ყველაზე ძლიერი ყოფილიყავი. 56 წელს სსრკ-ის ხალხთა სპარტაკიადაზე მედალი მოვიგე.

- თქვენი პირველი საერთაშორისო შეჯიბრი კი 1956 წლის მელბურნის ოლიმპიური თამაშები იყო, სადაც ყველა დროის უდიდესი მოფარიკავე, ოლიმპიური და მსოფლიო ჩემპიონატის ყველაზე მეტი მედლის მფლობელი, ედოარდო მანგიაროტი დაამარცხეთ. მასთან შეხვედრის წინ ძალიან ნერვიულობდით?

- მაშინ სპარტაკიადაზე ექვსი საუკეთესო მოფარიკავე ოლიმპიურ ნაკრებში შეირჩა. მოგვიანებით მეორე და მესამე ადგილი დავიკავე, მაგრამ ჩემი ბრალი იყო, რომ არ ამირჩიეს. მელბურნში 13 გამარჯვება მქონდა. მეოთხედფინალში სენსაცია მოხდა: მანგიაროტი დავამარცხე. სინამდვილეში, ბრძოლამდე იმდენად კონცენტრირებული ვიყავი, რომ მოწინააღმდეგის ტიტულები ვერც კი შევამჩნიე. ჩვენი გუნდის კაპიტანი, მარკ მიდლერი, ხანდახან მეუბნებოდა: „რატომ ხარ ასე გაბრაზებული წაგების გამო, თითქოს მსოფლიო დონის სპორტსმენთან წააგე?“ მოკლედ, ფინალში ვერ გავედი, მაგრამ იქ იყვნენ მოფარიკავეები, რომლებიც 10-15 წელია ასპარეზობენ. როგორც ცნობილია, 2003 წელს საერთაშორისო ოლიმპიურმა კომიტეტმა მანგიაროტის პლატინის გვირგვინი გადასცა ოლიმპიურ თამაშებსა და მსოფლიო ჩემპიონატებზე მოპოვებული 39 ოქროს, ვერცხლის და ბრინჯაოს მედლისთვის. ის არა მხოლოდ სპორტის ისტორიაში უდიდესი მოფარიკავეა, არამედ ოლიმპიური ისტორიის ყველაზე ტიტულოვანი სპორტსმენიც, სანამ ამერიკელმა მოცურავემ მაიკლ ფელპსმა 2011 წელს მისი რეკორდი არ მოხსნა. შემდეგ მელბურნში ასევე დავამარცხე მსოფლიო ჩემპიონები ფრანგი ბოდუ და უნგრეთი დიურიცა და რომში შემდეგი ოლიმპიადის პრეტენდენტად ვითვლებოდი.

- ზუსტად რა მოხდა? ნანობთ, რომ ოლიმპიური მედალი ვერ მოვიგეთ?“

„1960 წელს ქვეყანაში მესამე ადგილი დავიკავე და კავშირის თასი მოვიგე, მაგრამ რომში არ წამიყვანეს, რადგან თბილისიდან მოუმზადებელი ვიყავი. საქმე იმაშია, რომ მელბურნის შემდეგ მოსკოვში გადასვლის მოწვევა მივიღე. ეროვნული ნაკრების მწვრთნელმა მანაენკომ თქვა, რომ თუ მოსკოვის დინამოში გადავდიოდი, შემეძლო 20 წელი მეთამაშა ეროვნულ ნაკრებში და ოლიმპიური ჩემპიონი გავმხდარიყავი... მაგრამ ჩემი მეგობრებისა და ოჯახის წრე თბილისელი იყო და ამ ყველაფერს ვერ მივატოვებდი, ვერ მივატოვებდი მათ, ვინც იმ რთულ დროს ოჯახივით მიგვიღო. ამიტომ ოლიმპიადაზე აღარ წამიყვანეს. მართალია, 1962 წელს მსოფლიო ჩემპიონი გავხდი, მაგრამ ოლიმპიური მედალი სულ სხვა საკითხია. ასევე არ წამიყვანეს, რადგან გუნდს ჩემს გარეშე უკვე მოეგო ოლიმპიადა“. მაგრამ უნივერსიტეტის სპორტის ერთგული დავრჩი - როგორც „ბურევესტნიკის“ სტუდენტური საზოგადოების წევრი, რომლის კაპიტანიც ვიყავი, სამჯერ გავხდი სსრკ-ის ჩემპიონი. სულ ოთხ მსოფლიო უნივერსიტეტის თამაშებში მივიღე მონაწილეობა, რაც ასევე სსრკ-ის ისტორიაში რეკორდია. ჩემი ოცნება ოლიმპიური ჩემპიონი გავმხდარიყავი, მაგრამ მე თვითონ შევუშლიდი ხელს. მინდოდა სწავლა და სპორტით ერთდროულად დაკავება, მაგრამ ეს ძალიან რთულია. დედაჩემმა მიზანი დაისახა ჩვენთვის: განათლება პირველ ადგილზე უნდა იყოს. სხვათა შორის, ჩემმა ძმამ, ვიქტორმა, ხიდების მშენებელმა და სახელმწიფო პრემიის ლაურეატმა, მოამზადა 1980 წლის ოლიმპიადის ადგილები. ის 1980 წელს მოსკოვში გადავიდა საცხოვრებლად. ხოლო ჩემი და, ელენა გუდიაშვილი-ოსიპოვა, სანქტ-პეტერბურგში ცხოვრობს.

- როდის შეხვდით პირველად ლეონიდ დრაჩევსკის, რუსეთის ფედერაციის მომავალ საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილეს?

- ლიონია უნივერსიტეტის სპორტის ხელმძღვანელი იყო და მაშინვე კარგი ურთიერთობა ჩამოგვიყალიბდა. ძალიან მომხიბლა მისი დამოკიდებულება ჩვენ, სპორტსმენების მიმართ. ერთად დავესწარით ბრაზილიაში გამართულ უნივერსიადას. მოგვიანებით ჩვენი ოჯახები დამეგობრდნენ და ჩვენი მეგობრობა მას შემდეგაც გაგრძელდა, რაც ლენია სსრკ-ის სახელმწიფო სპორტის კომიტეტის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე გახდა. მისი მეუღლე, ირინა, ერთ დროს საკავშირო გუნდ „ბურევესტნიკში“ მუშაობდა.

- რა თვისებები უნდა ჰქონდეს დ’არტანიანს გამორჩეული?“

- ის მამაცი და პატიოსანი უნდა იყოს.“

- ეს რთულია?“

- ძალიან რთულია.“ მაგალითად, გიორგი გოგელია და რეზო ცირეკიძე ჩვენი თაობისთვის მისაბაძი მაგალითები იყვნენ. ხანდახან მეკითხებიან, ვნანობ თუ არა, რომ ჩემი სპორტული შესაძლებლობები სრულად ვერ გამოვიყენე. შეიძლება ვნანობ კიდეც, მაგრამ მაშინ მთელი ცხოვრება არ მექნებოდა. მე არჩევანის გაკეთება მომიწია...

(იური ოსიპოვი არ ახმაურებს თავის აქტიურ მონაწილეობას საქველმოქმედო საქმიანობაში, სპორტსმენების დახმარებაში. მისი ვაჟები მხარს უჭერენ მას ამ საქმეში. ოსიპოვების ოჯახმა, არჩილ გოგელიასთან, ზურაბ ცქიტიშვილთან, გურამ ჯაიანთან, მორის სახვაძესთან და გივი ცაგარელთან ერთად, შეიძინა და გარემონტა ძველი ფარიკაობის დარბაზი და გადასცა ეროვნულ ფედერაციას, რომელსაც მერაბ ბაზაძე ხელმძღვანელობდა. ინფრასტრუქტურის განვითარებამ დიდი როლი ითამაშა ქვეყანაში ფარიკაობის აღორძინებაში.) ერთ დროს ჩვენ, მუშკეტერი მეგობრები, წამყვან თანამდებობებზე აღმოვჩნდით: აკადემიკოსი ზურაბ ცქიტიშვილი ხელმძღვანელობდა „თბილმოლოკოს“, გურამ ჯაიანი - „თბილპივოს“, მე - „თბილხლებს“, გიორგი გოგელია - „თბილვოდოკანალს“, ხოლო არჩილ გოგელია იყო „თბილისის“ გაზეთის მთავარი რედაქტორი, რომელიც ობიექტურად აშუქებდა ჩვენს საქმიანობას.

ფოტო ი. ოსიპოვის არქივიდან

ავტორი: მირანდა ოგანეზოვა

„კომსომოლსკაია პრავდა“ საქართველოში 

მირანდა ოგანეზოვა 30 წელზე მეტი გამოცდილების მქონე საერთაშორისო ჟურნალისტია, მედია მენეჯერი, პუბლიცისტი და საზოგადო მოღვაწე. ის არის „არგუმენტი ი ფაქტი-თბილისის“ რედაქტორი, გაზეთ "Соотечественник“ („თანამემამულის“) მთავარი რედაქტორი (2017-2019) და „ჯორჯიაპრესის“ დირექტორი 2023 წლიდან. ის ორგანიზებას უწევს საერთაშორისო კულტურულ, საგანმანათლებლო პროექტებსა და კონკურსებს.